Navarra, Marcel M.

0

Ipinanganak si Marcel M. Navarra sa Tuyom, isang baryo sa Carcar, Timog Cebu noong 2 Hunyo 1914. Dito siya lumaki at dito rin siya yumao noong 28 Marso 1984. Halos buong buhay niya ang inilaan sa pagsusulat ng higit na 80 maikling kuwento at pagsisilbi sa patnugutan ng iba’t ibang magasin: bilang patnugot pampanitikan ngBisaya (1938-1941), Lamdag (Ilaw, 1947); bilang katulong na patnugot ng Bulak,isang magasing pampanitikan ng pahayagang Republic Daily (1948-1952); bilang patnugot ng Bag-ong Suga (Bagong Ilaw, 1963-1967), at ng Bisaya (1967-1972).

Si Marcel Navarra ay produkto ng Amerikanong edukasyon bagama’t second year high school lang ang kanyang tinapos.

Noong 1947, sinulat ni Eustaquio Ocampo, isang manunulat mula sa Misamis Oriental, ang sumusunod sa Bisaya:

Si Marcel Navarra ang Guy de Maupassant ng ating panitikan. Siya ang nangunguna sa talaan ng mga matatagumpay at progresibong mga manunulat sa loob ng mahabang panahon – mula sa panahon bago magdigmaan hanggang sa kasalukuyan – inilahad niya ang kanyang kaisipan at damdamin sa pamamagitan ng kanyang mga panulat. ….

Binansagan din si Marcel Navarra na “Hemingway sa Binisaya” ng iba pang manunulat sa Sebuwano. Kinilala siyang tagapagtaguyod ng modernismo at realismo sa panitikang Sebuwano na nagbigay ng tiyak na anyo sa maikling kuwento. Lubhang naging kapuri-puri ang makatotohanang paglalarawan niya ng iba’t ibang aspekto ng buhay sa baryo kung kaya’t “kon tuslukon, modugo gayud!” (kapag tinusok, tiyak na magdudugo).

Ito ang ilan sa mga kuwentong kanyang isinulat: “Apasumpay” (Pahabol), “Ug Gianod Ako…” (At Ako’y Inanod…), “Ang Pahigmata “(Ang Pagkamulat), “Si Manang Merin ug ang Kasing” ( Si Manang Merin at ang Turumpo), “Tingali ang Adlaw Mosilang Ugma” (Sisikat ang Araw Bukas), “Sa Lunhawng Tugwayanan” (Sa Luntiang Bukid), “Ang Hunsoy Sungsongan Usab” (Ang Hunsoy) at “Paingon sa Bag-ong Kalibutan” (Patungo sa Bagong Daigdig).

Sa panahon ng digmaan, mula sa pagta-trabaho sa Maynila ay bumalik sa Tuyom si Navarra at doo’y nag-asawa’t nagkaanak ng siyam. Pagkatapos niyang isulat ang “Si Zosimo” noong 1955, huminto na sa pagsusulat si Navarra. Ngunit naging aktibo siya sa iba pang gawaing pampanitikan. Tumulong siya sa pagtatayo ng LUDABI (Lubas sa Dagang Bisaya, na ang ibig sabihin ay pinakapuso ng kahoy ng panulat sa Bisaya) noong 1956. Siya ang nagbinyag sa organisasyon at nanungkulan bilang isa sa mga pinuno nito. Nagretiro siya noong Disyembre 1973.

Mula sa “Introduksiyon” ni Dr. Teresita Maceda sa Marcel M. Navarra: Mga Piling Kuwentong Sebuwano isinalin sa Pilipino at Ingles at pinamatnugutan ni Dr. T. Maceda (UP Press, 1986).