Poetics: Rowena Festin

Poetics: Rowena Festin

ANG KUWENTO NINA MARIA PUTING KILAY, NARSING BUANG AT NG MGA TAGA-SAN JOSE

 

Ang aking mga kuwento ay palaging nagmumula at bumabalik sa San Jose, Occidental Mindoro, ang bayang aking pinanggalingan. Malapit kami sa dagat. Abot-tanaw rin mula sa amin ang Kabundukan ng Halcon na siyang naghahati sa Occidental at Oriental Mindoro.  Ang bayang ito ang nag-iwi sa kuwento nina Maria at Narsing.

Nais kong ituloy ang pagsasalaysay sa mga kuwento at danas nina Maria Puting Kilay at Narsing Buang at ang iba pang mga tauhang umiral sa aming bayan, na nasimulan ko bilang bahagi ng aking MA thesis. Nais kong muling isalaysay ang kanilang kuwentong umiral noong panahong mabisa pa ang kanilang kapangyarihan sa imahinasyon ng mga bata at matatanda, na unti-unting nawala dahil unti-unti silang natabunan ng mga kuwento ng mga walang hanggang pag-ibig at pakikipagsapalaran ng mga bida sa mga teleserye at telenobela. Sa ngayon, hindi na sila kilala ng mga bata sa San Roque.

Ang mga kuwento nina Maria at Narsing ang nagpatulog sa aming mga bata noon, at nagpatahimik at nagbawal sa amin na lumabas sa hapon dahil naglalakad diumano si Maria sa at naghahanap ng mga batang mabibiktima. Ito rin ang nakakapagpigil sa amin na magpilit sumama sa palengke tuwing araw ng palengke o sa bayan para mamasyal at makapaglaro sa plaza.

Pinatibay ng kuwento ni Narsing ang pananakot sa amin ni Maria dahil nakikita namin siya na naglalakad siya sa bayan, nagsasalitang mag-isa sa plaza, biglang sumisigaw, biglang matatahimik. Sabi ng nila,  si Narsing lang ang nag-iisang nakaligtas sa mahiwagang mata ni Maria dahil namamatay ang sinumang makakita sa kanya. Ngunit hindi iyon nangyari kay Narsing, nabaliw siya. Si Narsing ang buang ng bayan.

Sinimulan kong isulat ang kuwento nila nang mapasama ako sa isang history tour na ginawa namin ng mga kaklase ko noong hayskul. Inikot namin ang mga lugar sa San Jose na nagkaroon ng mahalagang bahagi sa kasaysayan ng bayan. Sa pag-ikot namin sa Central, naalala ko ang kuwento ng limang babaeng taga-Central na pumayag maging comfort women noong panahon ng mga Hapon sa San Jose para mailigtas ang iba pang mga babae sa bayan. Naalala ko ang isang kuwento ni Maria na may banggit sa kasaysayang ito. Noong namang ibinaba ang batas militar, natatandaan ko ito dahil pinagbawalan na kaming maglaro sa gabi kapag kabilugan ng buwan, dahil naglakad na rin sa gabi si Maria, at ang bayang pinatahimik ng curfew ay lalong pinatahimik ng kanyang mga mata. Iyon na ang huling kuwentong narinig ko tungkol sa kanya.

Sa mga kuwentong bayan ng San Jose, si Maria Puting Kilay ay alamat na naghahasik ng takot, at naglalakad siya sa mga kalsada ng bayan kasabay ng mga pangyayaring nagbabadya ng kamatayan, ang digmaan noong panahon ng Hapon, at nang ibaba ang Batas Militar. Nagbabadya ng pagkabaliw at kamatayan ang kanyang mga mata oras na magtagpo ang inyong mga mata at makita mo ang kanyang mukha. Sa mga kuwentong kinalakihan ko tungkol sa kanya, mahigpit ang pagbabawal sa pagtitig o simpleng pagtingin man lamang sa kahit na sinong matandang babaeng naglalakad sa kalsada, lalo na iyong may mga pandong, dahil baka iyon si Maria. Nagawa kaming takutin ni Maria  kahit hindi namin alam ang kanyang itsura dahil walang namang nagsasabi sa amin kung ano ang itsura niya,  dahil nga bawal makita si Maria. Pero sabi nila, alam ni Narsing dahil skya lang ang nakakita, ngunit wala namang nakikinig at naniniwala sa kanya.

Patuloy na nagbabago ang itsura ng mga kalsada at kabahayan sa aking bayan. Nang mabuksan ang nautical highway, lalong naging mabilis ang mga byahe ng barko at bus na galing sa syudad. Dumami ang mga dayo, ang mga byaherong may dalang mga bagong kuwento. At kasabay ng pagbaha ng mga bago, ay inagos naman palayo ang mga kuwento nina Maria at Narsing Buang sa mga sityong pinuntahan at binalik-balikan nila.

At sana ay magawa ko silang ibalik sa aming bayan, hindi na para takutin at patahimikin ang mga bata, kundi upang ipaalala na may kuwento din sa aming bayan.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *